| Брэсцкае вікарыяцтва |
|
|
|
Брэсцкае вікарыяцтва (біскупства) Літоўскай праваслаўнай дыяцэзіі заснаванае ўказам Св. Сінода РПЦ ад 22.01.1840г. у сувязі з царкоўна-адміністрацыйнай перабудовай пасля ўз'яднання ўніятаў з Праваслаўем.
Распаўсюджвалася на тэрыторыю Гарадзенскай вуснаў. (сучасныя Брэсцкая і Гарадзенская вобл.) і Беластоцкую вобл. (зараз Польшча). Дзялілася на 16 благочиний: Гарадзенскае, Скидельское, Брэсцкае, Высоколитовское, Камянецкае, Пружанскае, Антопольское, Слонімскае, Палескае, Косовское, Кобрынскае, Волковыское, Лідскае, Наваградскае і 3 благочиния ў Беластоцкай вобласці на тэрыторыі Гарадзенскай губерні. У 1842г. на тэрыторыі вікарыяцтва дзейнічала 304 цэрквы, былі манастыры Бытенский Св.-Траецкі (у 1844г. перакладзены ў Жыровічы), Гарадзенскі Барыса-Глебскі, Супрасльский Дабравешчанскі, Жыровіцкі Свята-Успенскі, Гарадзенскі жаночы Каляд Багародзіцы, Тороканский (зачынены ў 1874г.). Першачарговай задачай вікарных біскупаў было вяртанне ў Праваслаўе на месцах: уладкаванне храмаў, забеспячэнне неабходным начыннем і кнігамі, увага да патрэб духавенства. Сітуацыя ўскладнялася апазіцыйнасцю часткі манахаў-базыліянінаў да царкоўных новаўвядзенняў, фактам пераходу ўніятаў у рыма-каталікі («Прозоровское справа» (1858), «Клещельская смута» (1859), выпадкамі пераследу і забойствы праваслаўных святароў падчас паўстання 1863-1864г.г.). У 1840-1870-е гады вялося актыўнае храмостроительство. У 1865г. у Брэсце асвячоны (пасля зносу старой аднайменнай царквы) новы Свята-Симеоновский сабор, куды былі перанесеныя мошчы преподобномученика Апанаса Брэсцкага. Акрамя таго, у Брэсце дзейнічалі цэрквы: свт. Мікалая, Свята-Траецкая, Братэрская Мікалаеўская. У Гародню – Сафійскі сабор, цэрквы – старажытная Барыса-Глебская (Каложская), Свята-Успенская, Аляксандра Неўскага, Каляд Багародзіцы, прп. Марфы, прп. Сергія Раданежскага, свт. Мітрафана. Новыя цэрквы былі асвячоныя ў Слоніме, Пружанах, Кобрыне, Высокім, Бярозе і інш. З 1867 да 1892г. колькасць прыходаў узрасло прыкладна ў 2 разу. Дзейнічалі Жыровіцкая Духоўная Семінарыя (у 1845 г. перакладзеная ў Вільню), духоўныя вучэльні ў Жыровічах, Кобрыне і Супрасле (у 1853 г. перакладзена ў Гародню). Адноўленая дзейнасць праваслаўных братэрстваў – брэсцкага Свята-Мікалаеўскага, Слонімскага Праабражэнскага, у 1882 г. заснаванае гарадзенскае Сафійскае. У 1863г. пад старшынствам біскупа Брэсцкага Ігната пачало дзейнасць прысутнасць па паляпшэнні побыту праваслаўнага духавенства. У 1900г. вікарыяцтва ператворана ў Гарадзенскую дыяцэзію. Брэсцкія біскупы былі вікарнымі архібіскупаў Літоўскіх і Віленскіх. Рэзідэнцыяй быў Жыровіцкі Свята-Успенскі манастыр, а з 1848г. – Гарадзенскі Барыса-Глебскі. Першым вікарным праваслаўным біскупам Брэсцкім быў Антоній (Зубко, 1839-1840), які падпісаў Саборны акт аб уз'яднанні, а яго пераемнікамі былі біскупы Міхась (Галубовіч, 1840-1848), Ігнат (Железовский, 1848-1870), Яўген (Шерешилов, 1870-1875), Уладзімір (Мікольскі, 1875-1877), Ианнуарий (Узнясенскі-Папоў, 1877-1879), Донат (Бабинский-Сокалаў, 1879-1881), Авраамий (Летницкий, 1881-1885) Анастасій (Опоцкий, 1885-1895), Іосіф (Сокалаў, 1891-1897), Иоаким (Левицкий, 1897-1900), які стаў першым біскупам ізноў створанай Гарадзенскай дыяцэзіі. Аднаўленне вікарыяцтва адбылося ў сакавіку 1941 года пасля ўз'яднання Заходняй Беларусі з БССР, калі ўказам Маскоўскай Патрыярхіі прыходы Брэсцкай вобласці перадаваліся з Палескай дыяцэзіі ў Гарадзенскую з установай Брэсцкай вікарнай кафедры з тытулам кіруючага біскупа «біскуп Брэсцкі, вікарый Гарадзенскай дыяцэзіі». У біскупа Брэсцкага быў хиротонисан архімандрыт Жыровіцкага манастыра Венедыкт (Бобковский), які заставаўся на кафедры да красавіка 1942 г. з месцазнаходжаннем у Жыровічах. З пачаткам Другой сусветнай вайны Брэстчына (за выключэннем паўночных раёнаў) была далучаная акупацыйнымі ўладамі да рэйхскамісарыята «Украіна», дзе дзейнічала Аўтаномная Ўкраінская Праваслаўная Царква Маскоўскай юрысдыкцыі на чале з мітрапалітам Алексіем (Громадским). На створаную вікарную Брэсцкую кафедру быў абраны Іяан (Лавриненко, 1941-1944) з тытулам «Брэсцкі і Ковельский» (у 1955-1956 – еп. Пермскі). Паралельна тытул вікарнага «біскупа Брэсцкага» насіў і Георгій (Коренистов, 1942-1944), стаўленік самаабвешчанай Украінскай Аўтакефальнай Царквы (пасля еп. Лодзинский і Познаньский). У 1944г. пасля вызвалення ад нямецкай акупацыі БССР Брэсцкае вікарыяцтва сваё існаванне спыніла. |
| След. > |
|---|